Makine Sektörü
Matkap Tezgah İşçisi Seviye 3
Matkap tezgâhlarında delik delme, havşa açma ve kılavuz çekme işlemlerini yapan tezgâh işçileri için MYK ulusal yeterlilik belgesi. Belge süreci, sınav içeriği ve başvuru detayları aşağıdadır.
Matkap tezgah işçisi nedir?
Matkap tezgah işçisi, matkap tezgâhı kullanarak metal parçalar üzerinde delik delme, havşa açma ve kılavuz çekme işlemlerini gerçekleştiren kişidir. Makine imalat sanayisi, metal işleme atölyeleri, otomotiv yan sanayisi ve genel imalat tesislerinde, üretim sürecinin parça hazırlık veya montaj öncesi aşamasında görev yapar. Üretilen delikler genellikle cıvata bağlantısı, pim geçişi veya başka bir parçayla birleştirme amacıyla açılır.
Mesleğin temelinde teknik resme göre delik konumunu işaretlemek, uygun matkap ucunu seçmek, tezgâh devir ve ilerleme hızını malzemeye göre ayarlamak ve delik çapı ile derinliğini toleransa uygun şekilde gerçekleştirmek vardır. Havşa açma, cıvata başının parça yüzeyine gömülmesini sağlayan konik şekilli ek bir işlemdir. Kılavuz çekme ise delinen deliğe vida dişi açma işlemidir; bu işlem yeterlilikte seçmeli bir birim olarak tanımlanmıştır, çünkü her işyerinde uygulanmayabilir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tezgâh işleri tehlikeli sınıfta yer alır. Dönen matkap ucu, talaş fırlaması ve sıkışma riskleri nedeniyle işverenlerin belgeli tezgâh işçisi çalıştırması beklenir.
Kimler başvurabilir?
Matkap Tezgah İşçisi sınavına başvuru için belirli bir öğrenim şartı aranmaz. Adayın okuryazar olması ve sınav görevlilerinin yönergelerini anlayıp uygulayabilmesi yeterlidir. Yaş veya cinsiyet kısıtlaması bulunmaz.
Mesleğin niteliği gereği şu profil sınava daha hazırlıklı girer:
- Matkap tezgâhında fiilen delik delme veya havşa açma işi yapmış kişiler
- Teknik resim okuyabilen, delik çapı ve tolerans bilgisine sahip ustalar
- Kılavuz çekme işlemi yapan veya bu konuda deneyim sahibi olmak isteyen çalışanlar
El-göz koordinasyonu, dikkat ve dönen ekipman etrafında güvenli çalışabilme uygunluğu mesleğin temel gereklilikleridir.
Yeterlilik birimleri (sınav içeriği)
Matkap Tezgah İşçisi sınavı iki zorunlu birim ve bir seçmeli birimden oluşur. Aday önce ortak teorik sınava (T1), ardından zorunlu performans biriminde ve isteğe bağlı olarak seçmeli birimde sınava girer.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
Mesleki güvenlik, çevre standartları ve kalite ilkelerini kapsar. Teorik sınav modülüdür.
Matkap Tezgâh İşlemlerinde Delik Delme / Havşa Açma
Mesleğin temel performans birimidir. Teknik resme uygun delik delme ve havşa açma işlemlerini kapsar.
Seçmeli birim
Bu birim isteğe bağlıdır; aldığınız işin niteliğine göre tercih edebilirsiniz.
Matkap Tezgâh İşlemlerinde Kılavuz Çekme
14UY0201-3/B1
Başvuru süreci
- Başvuru kontrolüOnline veya yüz yüze başvuru yapılır, evraklar kontrol edilir.
- Teorik sınav (T1)İş Sağlığı ve Güvenliği, çevre ve kalite modülünden yazılı sınav.
- Performans sınavı (P1)Delik delme ve havşa açma uygulaması; kılavuz çekme isteniyorsa ek performans değerlendirmesi.
- BelgelendirmeBaşarılı adaylara MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir.
Sınav ücreti
Matkap Tezgah İşçisi mesleki yeterlilik sınavı ücreti 6.450 TL'dir. Bu ücret iki zorunlu birimi (İSG ve Delik Delme/Havşa Açma) kapsar; ücrete dahil olan teorik ve performans sınavları tek seferde yapılır. Kılavuz Çekme biriminden de sınava girmek isteyen adaylar için ek ücret uygulanır.
Ücret başvuru sırasında peşin olarak tahsil edilir. Yalnızca zorunlu birimlerden sınava girip belge almak isteyen adaylar standart ücretle başvuruyu tamamlayabilir; seçmeli birim daha sonraki bir tarihte de ayrıca alınabilir.
Gerekli belgeler
Başvuru sırasında şu belgeler istenir:
- T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisi
- Başkent Belge tarafından verilen başvuru formunun doldurulmuş hali
- 2 adet vesikalık fotoğraf
- Sınav ücretinin yatırıldığını gösteren banka dekontu
- Daha önce alınmış MYK belgesi varsa fotokopisi
Belge geçerlilik süresi ve yenileme
MYK Matkap Tezgah İşçisi belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir. Bu sürenin içinde belge sahibi iki aşamadan geçer:
İkinci yılın sonunda gözetim yapılır. Gözetim, belge sahibinin mesleği fiilen icra ettiğine dair işveren beyanı veya çalışma belgeleriyle kanıtlanır. Beşinci yılın sonunda yeniden belgelendirme süreci başlar; bu süreçte aday performans sınavına (P1) tekrar girer.
Belge süresi dolduktan sonra yenileme yapılmadığında belgenin geçerliliği sona erer. Bu durumda kişi sıfırdan başvuru yaparak tüm sınav aşamalarına yeniden girer.
Sıkça sorulan sorular
Matkap tezgah işçisi belgesi zorunlu mu?
Matkap tezgâhı kullanımı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tehlikeli sınıfta yer alır. Bu kapsamdaki işyerlerinde belgeli tezgâh işçisi çalıştırma yükümlülüğü vardır. Makine imalat ve metal işleme atölyelerinde işe alımda bu belge giderek daha sık aranmaktadır.
Kılavuz Çekme birimini almak zorunda mıyım?
Hayır, Kılavuz Çekme (B1) seçmeli bir birimdir. Sadece delik delme ve havşa açma yapıyorsanız iki zorunlu birimden sınava girmeniz yeterlidir. İşyerinizde vida dişi açma (kılavuz çekme) işlemini de yapıyorsanız bu birimi ek olarak alabilirsiniz; bu durumda performans sınavı kapsamı genişler.
Delik Delme ile Havşa Açma neden tek birimde birleştirilmiş?
MYK yeterlilik tasarımında bu iki işlem genellikle aynı iş akışında ardışık olarak yapıldığı için tek birim altında tanımlanmıştır. Havşa açma, delinen deliğe cıvata başının gömülmesi için konik bir yüzey oluşturma işlemidir ve çoğu zaman delme işleminin doğal devamıdır. Bu nedenle ayrı bir birim olarak değil, A2 biriminin bir parçası olarak değerlendirilir.
Sonradan Kılavuz Çekme birimini ekleyebilir miyim?
Evet. Belge aldıktan sonra işinizin kapsamı genişlerse Kılavuz Çekme birimi için ayrıca başvurup sınava girebilirsiniz. Bu durumda yalnızca o birimin performans sınavı için ek ücret ödenir; zaten geçtiğiniz birimler tekrar değerlendirilmez.
Sınavda başarısız olursam ne olur?
Birimlerden birinde veya birkaçında başarısız olan aday, sadece başarısız olduğu birimlerden tekrar sınava girer. Başarıyla geçtiği birimleri yeniden vermez. Tekrar sınav hakkı yeterlilik dokümanında belirtilen süre içinde kullanılır. İkinci başvuruda sınav ücreti yeniden yatırılır; başarılı olunan birimler için ek ücret alınmaz.