Makine Sektörü
CNC Programcısı Seviye 4
CNC tezgâhları için işleme programı yazan ve üretim sürecini planlayan programcılar için MYK ulusal yeterlilik belgesi. Belge süreci, sınav içeriği ve başvuru detayları aşağıdadır.
CNC programcısı nedir?
CNC programcısı, bilgisayar kontrollü (CNC) torna ve freze tezgâhları için işleme programı hazırlayan, takım yolu planlaması yapan ve üretim sürecini baştan tasarlayan kişidir. Tezgâh işçisinden farklı olarak elinde fiziksel iş parçası değil, teknik resim ve CAM (Computer-Aided Manufacturing) yazılımıyla çalışır. Hassas kalıp imalatı, otomotiv yan sanayi, havacılık parça üretimi ve genel makine imalatı sektörlerinde görev yapar.
Programcının görevi teknik resmi CAM yazılımına aktarmak, parçanın geometrisine uygun takım yolunu belirlemek, kesme parametrelerini (devir, ilerleme, talaş derinliği) malzemeye göre hesaplamak ve oluşturduğu programı simülasyonla doğrulayıp tezgâha aktarmaktır. Yeterlilik iki zorunlu birimden oluşur: iş güvenliği bilgisi ve CNC programlama-üretim becerisi. Bu yapı, programcının hem teorik hem pratik açıdan üretim sürecinin tamamından sorumlu olduğunu yansıtır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında CNC tezgâhlarıyla ilgili işler tehlikeli sınıfta yer alır. Programlama hatası üretim hattında ciddi maddi kayıplara ve güvenlik risklerine yol açabileceği için işverenler belgeli programcı çalıştırmayı tercih eder.
Kimler başvurabilir?
CNC Programcısı sınavına başvuru için belirli bir öğrenim şartı aranmaz. Adayın okuryazar olması ve sınav görevlilerinin yönergelerini anlayıp uygulayabilmesi yeterlidir. Yaş veya cinsiyet kısıtlaması bulunmaz.
Mesleğin niteliği gereği şu profil sınava daha hazırlıklı girer:
- CAM yazılımlarıyla (Mastercam, Fusion 360, SolidCAM gibi) işleme programı hazırlamış kişiler
- Teknik resmi yorumlayabilen, G-kod mantığına aşina teknisyenler
- Tezgâh işçisi olarak başlayıp programlama tarafına geçmek isteyen deneyimli operatörler
Analitik düşünme, geometrik hayal gücü ve dikkat mesleğin temel gereklilikleridir.
Yeterlilik birimleri (sınav içeriği)
CNC Programcısı sınavı iki zorunlu birimden oluşur; seçmeli birim yoktur. Her iki birimden de teorik sınava (T1) ve performans sınavına (P1) girilmesi gerekir. Bu yapı, programlama becerisinin iş güvenliği bilgisinden ayrı düşünülemeyeceğini yansıtır; çünkü hatalı bir program tezgâhta ciddi güvenlik riski oluşturabilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
Mesleki güvenlik, çevre standartları ve kalite ilkelerini kapsar. Teorik sınav modülüdür.
CNC Tezgâhlarında Programlama ve Üretim
Teknik resmi yorumlama, takım yolu planlama, kesme parametresi hesaplama ve program doğrulama işlemlerini kapsar. Performans sınavının ana bileşenidir.
Başvuru süreci
- Başvuru kontrolüOnline veya yüz yüze başvuru yapılır, evraklar kontrol edilir.
- Teorik sınav (T1)Her iki zorunlu modülden yazılı sınav: İSG-Çevre-Kalite ve CNC programlama bilgisi.
- Performans sınavı (P1)Verilen teknik resme göre işleme programı hazırlama ve doğrulama uygulaması.
- BelgelendirmeBaşarılı adaylara MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir.
Sınav ücreti
CNC Programcısı mesleki yeterlilik sınavı ücreti 8.700 TL'dir. Bu ücret iki zorunlu birimin tamamını kapsayan teorik (T1) ve performans (P1) sınavlarını içerir; birim bazında ayrı bir ek ücret uygulanmaz. Ücret başvuru sırasında peşin olarak tahsil edilir ve adayın sınav takvimine alınmasıyla işlem tamamlanır.
Performans sınavında genellikle adayın kendi bilgisayarında veya Başkent Belge'nin sağladığı CAM yazılımı üzerinde çalışması istenir; bu yazılım gereksinimleri hakkında başvuru aşamasında bilgi verilir.
Gerekli belgeler
Başvuru sırasında şu belgeler istenir:
- T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisi
- Başkent Belge tarafından verilen başvuru formunun doldurulmuş hali
- 2 adet vesikalık fotoğraf
- Sınav ücretinin yatırıldığını gösteren banka dekontu
- Daha önce alınmış MYK belgesi varsa fotokopisi (özellikle NC/CNC Tezgâh İşçisi belgesi varsa)
Belge geçerlilik süresi ve yenileme
MYK CNC Programcısı belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir. Bu sürenin içinde belge sahibi iki aşamadan geçer:
İkinci yılın sonunda gözetim yapılır. Gözetim, belge sahibinin mesleği fiilen icra ettiğine dair işveren beyanı veya çalışma belgeleriyle kanıtlanır. Beşinci yılın sonunda yeniden belgelendirme süreci başlar; bu süreçte aday performans sınavına (P1) tekrar girer.
Belge süresi dolduktan sonra yenileme yapılmadığında belgenin geçerliliği sona erer. Bu durumda kişi sıfırdan başvuru yaparak tüm sınav aşamalarına yeniden girer.
Sıkça sorulan sorular
CNC programcısı belgesi zorunlu mu?
CNC tezgâhlarıyla ilgili işler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tehlikeli sınıfta yer alır. Bu kapsamdaki işyerlerinde belgeli programcı çalıştırma yükümlülüğü vardır. Hassas kalıp ve havacılık parça imalatı yapan firmalar işe alımda bu belgeyi spesifik olarak arar, çünkü programlama hatası üretimde ciddi maliyetlere yol açabilir.
NC/CNC Tezgâh İşçisi belgesi ile bu belge arasındaki fark nedir?
NC/CNC Tezgâh İşçisi (14UY0202) tezgâh operasyonuna odaklanır: parça bağlama, takım kurulumu, hazır programı çalıştırma ve işleme sürecini denetleme. CNC Programcısı (12UY0082) ise işleme programını sıfırdan hazırlama, takım yolu planlama ve üretim sürecini tasarlama becerisini ölçer. Sadece tezgâhı çalıştırıyorsanız tezgâh işçisi belgesi, program da yazıyorsanız bu belge size uygundur.
Hangi CAM yazılımını bilmem gerekiyor?
Sınav belirli bir markaya bağlı değildir; Mastercam, Fusion 360, SolidCAM, Hypermill gibi yaygın CAM yazılımlarından birinde program hazırlama mantığını biliyor olmanız yeterlidir. Önemli olan teknik resmi yorumlama, takım yolu planlama ve parametre hesaplama becerisidir; yazılımın arayüzü ikincil bir detaydır. Performans sınavının yazılım gereksinimleri başvuru aşamasında netleştirilir.
Bu belgede neden seçmeli birim yok?
CNC Programcısı yeterliliği iki zorunlu birimden oluşur çünkü programlama becerisi tek bir bütün olarak tanımlanır; torna veya freze ayrımı yapılmaz, çünkü iyi bir programcının her iki tezgâh türü için de işleme mantığını bilmesi beklenir. Bu nedenle MYK yeterliliği seçmeli birim olmadan tasarlamıştır.
Sınavda başarısız olursam ne olur?
Birimlerden birinde başarısız olan aday, sadece başarısız olduğu birimden tekrar sınava girer. Başarıyla geçtiği birimi yeniden vermez. Tekrar sınav hakkı yeterlilik dokümanında belirtilen süre içinde kullanılır. İkinci başvuruda sınav ücreti yeniden yatırılır; başarılı olunan birim için ek ücret alınmaz.