Makine Sektörü
Tornacı Seviye 3
Torna tezgâhında silindirik parçaları teknik resme uygun ölçü ve toleransta işleyen tornacılar için MYK ulusal yeterlilik belgesi. Belge süreci, sınav içeriği ve başvuru detayları aşağıdadır.
Tornacı nedir?
Tornacı, torna tezgâhında döner mil üzerine bağlanan parçayı sabit kesici takımla teknik resme uygun ölçü ve toleransta şekillendiren kişidir. Makine imalat sanayisi, otomotiv yan sanayi, tarım makineleri ve genel metal işleme atölyelerinde görev yapar. Tornalama, mil, dingil, bilezik, flanş gibi dairesel kesitli parçaların üretiminde temel bir işleme yöntemidir.
Mesleğin temelinde teknik resme göre işleme sırasını planlamak, parçayı tezgâha doğru şekilde bağlamak, uygun kesici takımı seçmek, kesme parametrelerini (devir, ilerleme, talaş derinliği) malzemeye göre ayarlamak ve ölçü toleranslarına uygun işleme yapmaktır. Bu yeterlilik manuel (geleneksel) torna tezgâhlarında çalışan ustaları kapsar; CNC torna operasyonu farklı bir yeterlik altında (NC/CNC Tezgâh İşçisi) değerlendirilir. Yeterlilik iki zorunlu birimden oluşur: iş güvenliği bilgisi ve fiili tornalama işlemleri.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında torna tezgâhı işleri tehlikeli sınıfta yer alır. Dönen parça, talaş fırlaması ve sıkışma riskleri nedeniyle işverenlerin belgeli tornacı çalıştırması beklenir.
Kimler başvurabilir?
Tornacı sınavına başvuru için belirli bir öğrenim şartı aranmaz. Adayın okuryazar olması ve sınav görevlilerinin yönergelerini anlayıp uygulayabilmesi yeterlidir. Yaş veya cinsiyet kısıtlaması bulunmaz.
Mesleğin niteliği gereği şu profil sınava daha hazırlıklı girer:
- Manuel torna tezgâhında fiilen parça işleme yapmış kişiler
- Teknik resim okuyabilen, ölçü ve tolerans bilgisine sahip ustalar
- Takım seçimi, parça bağlama ve kesme parametresi ayarlama deneyimi olan çalışanlar
El-göz koordinasyonu, dikkat ve dönen ekipman etrafında güvenli çalışabilme uygunluğu mesleğin temel gereklilikleridir.
Yeterlilik birimleri (sınav içeriği)
Tornacı sınavı iki zorunlu birimden oluşur; seçmeli birim yoktur. Her iki birimden de teorik sınava (T1) ve performans sınavına (P1) girilmesi gerekir. Bu yapı, tornalama becerisinin iş güvenliği bilgisinden ayrı düşünülemeyeceğini yansıtır.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
Mesleki güvenlik, çevre standartları ve kalite ilkelerini kapsar. Teorik sınav modülüdür.
Tornalama İşlemleri
Parça bağlama, takım seçimi, kesme parametresi ayarlama ve teknik resme uygun tornalama uygulamalarını kapsar. Performans sınavının ana bileşenidir.
Başvuru süreci
- Başvuru kontrolüOnline veya yüz yüze başvuru yapılır, evraklar kontrol edilir.
- Teorik sınav (T1)Her iki zorunlu modülden yazılı sınav: İSG-Çevre-Kalite ve tornalama bilgisi.
- Performans sınavı (P1)Manuel torna tezgâhında gerçek parça işleme uygulaması.
- BelgelendirmeBaşarılı adaylara MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir.
Sınav ücreti
Gerekli belgeler
Başvuru sırasında şu belgeler istenir:
- T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisi
- Başkent Belge tarafından verilen başvuru formunun doldurulmuş hali
- 2 adet vesikalık fotoğraf
- Sınav ücretinin yatırıldığını gösteren banka dekontu
- Daha önce alınmış MYK belgesi varsa fotokopisi
Belge geçerlilik süresi ve yenileme
MYK Tornacı belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir. Bu sürenin içinde belge sahibi iki aşamadan geçer:
İkinci yılın sonunda gözetim yapılır. Gözetim, belge sahibinin mesleği fiilen icra ettiğine dair işveren beyanı veya çalışma belgeleriyle kanıtlanır. Beşinci yılın sonunda yeniden belgelendirme süreci başlar; bu süreçte aday performans sınavına (P1) tekrar girer.
Belge süresi dolduktan sonra yenileme yapılmadığında belgenin geçerliliği sona erer. Bu durumda kişi sıfırdan başvuru yaparak tüm sınav aşamalarına yeniden girer.
Sıkça sorulan sorular
Tornacı belgesi zorunlu mu?
Torna tezgâhı işleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tehlikeli sınıfta yer alır. Bu kapsamdaki işyerlerinde belgeli tornacı çalıştırma yükümlülüğü vardır. Makine imalat ve metal işleme atölyelerinde işe alımda bu belge giderek daha sık aranmaktadır.
Bu belge CNC torna tezgâhları için geçerli mi?
Tornacı yeterliliği manuel (geleneksel) torna tezgâhlarında çalışan ustaları kapsar. CNC kontrollü torna tezgâhında çalışıyorsanız NC/CNC Tezgâh İşçisi (14UY0202) yeterliliğinin Tornalama İşlemleri birimi (B1) sizin için daha uygundur. İki yeterlik farklı tezgâh türleri ve çalışma yöntemleri için tasarlanmıştır.
Bu belgede neden seçmeli birim yok?
Tornacı yeterliliği iki zorunlu birimden oluşur çünkü mesleğin tanımı baştan sona tek bir süreçtir: önce iş güvenliği bilgisi, ardından fiili tornalama uygulaması. Bu iki bilgi alanı birbirinden ayrı düşünülemez; bu nedenle MYK yeterliliği seçmeli birim olmadan tasarlamıştır.
Akreditasyon aşamasında sınava girebilir miyim?
Akreditasyon süreci tamamlandıktan sonra sınavlar başlar. Bu yeterliliğe yönelik başvuru takvimi ve güncel durum için Başkent Belge ile iletişime geçebilirsiniz; süreç tamamlandığında kayıt yaptırmış olmak size öncelik sağlar.
Sınavda başarısız olursam ne olur?
Birimlerden birinde başarısız olan aday, sadece başarısız olduğu birimden tekrar sınava girer. Başarıyla geçtiği birimi yeniden vermez. Tekrar sınav hakkı yeterlilik dokümanında belirtilen süre içinde kullanılır. İkinci başvuruda sınav ücreti yeniden yatırılır; başarılı olunan birim için ek ücret alınmaz.