Makine Sektörü
NC/CNC Tezgâh İşçisi Seviye 3
CNC torna ve freze tezgâhlarında parça işleme yapan tezgâh işçileri için MYK ulusal yeterlilik belgesi. Belge süreci, sınav içeriği ve başvuru detayları aşağıdadır.
NC/CNC tezgâh işçisi nedir?
NC/CNC tezgâh işçisi, bilgisayar kontrollü (CNC) torna veya freze tezgâhlarında metal parçaları teknik resme uygun ölçü ve toleransta işleyen kişidir. Makine imalat sanayisi, otomotiv yan sanayi, kalıp imalatı ve hassas parça üretimi yapan tesisler başlıca çalışma alanlarıdır. Geleneksel tezgâhların aksine CNC tezgâhlar önceden hazırlanmış bir program aracılığıyla çalışır; işçinin görevi parçayı tezgâha bağlamak, takımı kurmak, programı çalıştırmak ve işleme sürecini denetlemektir.
Yeterlik iki ayrı işleme yöntemini kapsar. Tornalama işlemleri, silindirik parçaların döner mil üzerinde kesici takımla şekillendirilmesidir; mil, dingil, bilezik gibi dairesel kesitli parçalar bu yöntemle üretilir. Frezeleme işlemleri ise dönen çok ağızlı kesici takımla düz veya şekilli yüzeylerin işlenmesidir; kanal açma, yüzey düzeltme ve karmaşık geometrili parça üretiminde kullanılır. Aday hangi tezgâh türünde çalışıyorsa o yöntemden sınava girer; ikisinde de çalışan adaylar her iki birimden ayrı sınava girebilir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında CNC tezgâh işleri tehlikeli sınıfta yer alır. Dönen parçalar, talaş fırlaması ve sıkışma riskleri nedeniyle işverenlerin belgeli tezgâh işçisi çalıştırması beklenir.
Kimler başvurabilir?
NC/CNC Tezgâh İşçisi sınavına başvuru için belirli bir öğrenim şartı aranmaz. Adayın okuryazar olması ve sınav görevlilerinin yönergelerini anlayıp uygulayabilmesi yeterlidir. Yaş veya cinsiyet kısıtlaması bulunmaz.
Mesleğin niteliği gereği şu profil sınava daha hazırlıklı girer:
- CNC torna veya freze tezgâhında fiilen operatör olarak çalışmış kişiler
- Teknik resim okuyabilen, ölçü ve tolerans bilgisine sahip ustalar
- Takım kurulumu, parça bağlama ve temel program çalıştırma deneyimi olan çalışanlar
Dikkat, görme keskinliği ve dönen ekipman etrafında güvenli çalışabilme uygunluğu mesleğin temel gereklilikleridir.
Yeterlilik birimleri (sınav içeriği)
NC/CNC Tezgâh İşçisi sınavı bir zorunlu modül ve uzmanlık alanına göre seçilen bir performans biriminden oluşur. Aday önce ortak teorik sınava (T1), ardından çalıştığı tezgâh türünde performans sınavına (P1) girer.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
Her aday için ortak teorik sınav modülü. Mesleki güvenlik, çevre standartları ve kalite ilkelerini kapsar.
İşleme yöntemleri (seçmeli)
Çalıştığınız tezgâh türüne göre birinden veya her ikisinden performans sınavına girersiniz.
Tornalama İşlemleri
14UY0202-3/B1
Frezeleme İşlemleri
14UY0202-3/B2
Başvuru süreci
- Başvuru kontrolüOnline veya yüz yüze başvuru yapılır, evraklar kontrol edilir.
- Teorik sınav (T1)İş Sağlığı ve Güvenliği, çevre ve kalite modülünden yazılı sınav.
- Performans sınavı (P1)Tornalama veya frezeleme biriminde CNC tezgâhta gerçek parça işleme uygulaması.
- BelgelendirmeBaşarılı adaylara MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir.
Sınav ücreti
NC/CNC Tezgâh İşçisi mesleki yeterlilik sınavı ücreti 10.500 TL'dir. Bu ücret tek bir işleme yönteminden (tornalama veya frezeleme) sınava girmeyi kapsar; teorik sınav (T1) ve seçilen yöntemin performans sınavı (P1) bu ücrete dahildir. Her iki yöntemden de sınava girmek isteyen adaylar için ikinci performans birimi ayrı ücretlendirilir.
Ücret başvuru sırasında peşin olarak tahsil edilir. Hangi tezgâh türünde (torna veya freze) çalıştığınızı önceden belirtmeniz, sınav planlamasının doğru yapılması açısından önemlidir.
Gerekli belgeler
Başvuru sırasında şu belgeler istenir:
- T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisi
- Başkent Belge tarafından verilen başvuru formunun doldurulmuş hali
- 2 adet vesikalık fotoğraf
- Sınav ücretinin yatırıldığını gösteren banka dekontu
- Daha önce alınmış MYK belgesi varsa fotokopisi
Belge geçerlilik süresi ve yenileme
MYK NC/CNC Tezgâh İşçisi belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir. Bu sürenin içinde belge sahibi iki aşamadan geçer:
İkinci yılın sonunda gözetim yapılır. Gözetim, belge sahibinin mesleği fiilen icra ettiğine dair işveren beyanı veya çalışma belgeleriyle kanıtlanır. Beşinci yılın sonunda yeniden belgelendirme süreci başlar; bu süreçte aday performans sınavına (P1) tekrar girer.
Belge süresi dolduktan sonra yenileme yapılmadığında belgenin geçerliliği sona erer. Bu durumda kişi sıfırdan başvuru yaparak tüm sınav aşamalarına yeniden girer.
Sıkça sorulan sorular
NC/CNC tezgâh işçisi belgesi zorunlu mu?
CNC tezgâh işleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tehlikeli sınıfta yer alır. Bu kapsamdaki işyerlerinde belgeli tezgâh işçisi çalıştırma yükümlülüğü vardır. Hassas parça ve kalıp imalatı yapan firmalar işe alımda bu belgeyi giderek daha sık talep etmektedir.
Tornalama mı Frezeleme mi seçmeliyim?
Seçim işyerinizde kullandığınız tezgâh türüne göre belirlenir. CNC torna tezgâhında çalışıyor ve silindirik parçalar (mil, dingil, bilezik) işliyorsanız Tornalama (B1); CNC freze tezgâhında çalışıp düz veya şekilli yüzeyler, kanal açma işleri yapıyorsanız Frezeleme (B2) biriminden sınava girersiniz. Her iki tezgâh türünde de deneyiminiz varsa her iki birimden ayrı sınava girip ikisi için de belge alabilirsiniz.
CNC Programcısı belgesi ile bu belge arasındaki fark nedir?
NC/CNC Tezgâh İşçisi (14UY0202) tezgâh operasyonuna odaklanır: parça bağlama, takım kurulumu, hazır programı çalıştırma ve işleme sürecini denetleme. CNC Programcısı (12UY0082, Seviye 4) ise CNC tezgâhları için işleme programı yazma ve üretim planlaması yapma becerisini ölçer. Sadece tezgâhı çalıştırıyorsanız tezgâh işçisi belgesi, program da yazıyorsanız CNC Programcısı belgesi size uygundur.
Sınava nasıl hazırlanırım?
Teorik sınav (T1) İş Sağlığı ve Güvenliği, çevre ve kalite konularını kapsar. Performans sınavı için en sağlam hazırlık, işyerinizde düzenli CNC tezgâh pratiği yapmak ve teknik resim okuma becerinizi geliştirmektir. Ölçü aletleri (kumpas, mikrometre) kullanımına da hâkim olmanız sınavda fayda sağlar.
Sınavda başarısız olursam ne olur?
Birimlerden birinde veya birkaçında başarısız olan aday, sadece başarısız olduğu birimlerden tekrar sınava girer. Başarıyla geçtiği birimleri yeniden vermez. Tekrar sınav hakkı yeterlilik dokümanında belirtilen süre içinde kullanılır. İkinci başvuruda sınav ücreti yeniden yatırılır; başarılı olunan birimler için ek ücret alınmaz.